Dimitrovgrad

Dimitrovgrad je najistočniji grad u Srbiji kroz koji prolaze najprometnije saobraćajnice – magistralni put i železnička pruga, predstavlja „istočnu kapiju“ naše zemlje na putu iz Evrope ka Bliskom i Dalekom Istoku. Opština Dimitrovgrad obuhvata teritoriju od 483 km 2 koja se prostire uz samu srpsko-bugarsku granicu u dužini od 73 km. U opštini živi 11748 stanovnika u 42 naselja. Najveći broj stanovnika živi u naseljima kraj pomenutih komunikacija, dok je ostali deo teritorije opštine, zbog velike migracije stanovništva, veoma retko naseljen. Na pet kilometara od Dimitrovgrada nalazi se granični prelaz Gradina koji predstavlja najvažniji punkt na čitavoj granici sa Bugarskom, a glavni grad Republike Bugarske - Sofija od ovog graničnog prelaza udaljen je samo 60 kilometara. Privrednu strukturu opštine pri kraju prošlog veka činila su sledeća preduzeća: „GID“ koji je zapošljavao oko 1300 radnika i proizvodio gumenu i tehničku robu, sportsku i gumenu obuću, zatim konfekcija „Svoboda“ sa oko 800 radnika, ugostiteljsko – turističko preduzeće „Balkan“, prehrambena industrija „Stočar“, građevinsko preduzeće „Gradnja“, industrija za preradu sitne kože „Kožara“ i dr. Trenutna situacija izgleda ovako: za „GID“ je završen stečaj, u statusu je prodaje, tri puta je pokušavana prodaja, ali bez uspeha, sproveden je socijalni program, za „Svobodu „ je takođe završen stečajni postupak, sproveden socijalni program, preduzeće je prodato i u pripremi je otpočinjanje proizvodnje. Za industriju nameštaja „Cile“ u toku je stečajni postupak. Za preduzeće „Metalac“ koje je bilo privatizovano, poništena je privatizacija i trenutno sa njim raspolaže Agencija za privatizaciju. „Kožara“ je takođe privatizovana, ali proizvodnja nije na zadovoljavajućem nivou i radnici neredovno primaju svoje zarade. Privatizovane su i „Gradnja“ i „Pekara“, a prehrambena industrija „Stočar“ je jedino društveno preduzeće u kome se vrše pripreme za privatizaciju. U Dimitrovgradu je registrovano i oko 160 privatnih preduzeća, mahom iz sfere uslužnih delatnosti u kojima radi oko 200 radnika. Značajan deo radno sposobnog stanovništva izdržavao se zahvaljujući malograničnom prometu roba koji je bio moguć zbog blizine pomenutog graničnog prelaza. Sa ulaskom Bugarske u EU, ova mogućnost je trenutno ukinuta tako da će veliki broj porodica ostati bez prihoda koje je na ovaj način obezbeđivao. O stanju u privredi ove opštine najbolje govori podatak o prosečnoj zaradi koji je u decembru 2006.godine iznosio 29.398,00 dinara i to zahvaljujući, pre svega, zaradama zaposlenih u vanprivredi.

Prema popisu iz 2002.godine u opštini Dimitrovgrad smanjen je broj stanovnika za 11,8% ( u 1991.godini opština je imala 13.320 stanovnika). Od pomenutog broja 6952 (59,2% lica živi u gradu), a preostalih 40,8% živi u selu. Takođe, prema podacima iz popisa, u opštini živi 68 roma za koje nije karakterističan tipično romski način života. Oni stanuju u relativno pristojnim stambenim objektima, do nedavno su bili u mogućnosti da se, zbog blizine granice, bave prenošenjem i preprodajom robe i sa tim prihodima su pristojno živeli. Nekolicina njih je i zaposlena, tako da se njihov način života ne razlikuje mnogo od načina života većine ostalog stanovništva, pa iz tog razloga nisu u velikoj meri zastupljeni među korisnicima socijalne zaštite (14%).

Broj domaćinstava je takođe smanjen sa 5215 koliko ih je bilo u 1991.godini, na 4510 domaćinstava u 2002.godini. Isti je slučaj i sa prosečnim brojem članova domaćinstva koje iznosi 2,6 lica po domaćinstvu. Prirodni priraštaj je već decenijama unazad negativan, a u 2006. je bio – 108 (u 2005. je bio -120). U toku godine rođene su 66 bebe što je u odnosu na prethodnu godinu manje za 4,4%. Od ovog broja čak 10 dece je rođeno vanbračno (15,1%), što je skoro duplo više u odnosu na 2005.godinu. Mehanički priraštaj je prvi put posle dužeg niza godina imao pozitivnu stopu (prijavu prebivališta u opštini je izvršilo 196 lica, dok se 101 lice ođavilo iz opštine). Ova situacija je vezana za ulazak Bugarske u EU, jer veliki broj radno sposobnih, pogotovu mladih lica, je zainteresovano za dobijanje bugarskog državljanstva. Broj sklopljenih brakova je u odnosu na 2005.godinu povećan za 8,2%. U 2006.godini sklopljeno je 53 brakova, dok je broj razvoda znatno smanjen (razvedena su 3 braka).

Socijalna problematika je u ovoj opštini dosta izražena ne samo zbog njene izrazite nerazvijenosti i siromaštva, već i zbog nekih demografskih pokazatelja, pre svega onih koji se tiču starosne strukture stanovništva. Sve starosne grupacije su, prema zadnjem popisu, zabeležile pad broja u odnosu na 1991.godinu. Pad je bio najevidentniji kod maloletnih lica (23,6%) zatim kod odraslih (10,4%), a najmanji kod ostarelih lica (6,9%). Najbrojniju grupaciju čine odrasla lica 6068 (51,6% u odnosu na ukupan broj stanovnika), zatim ostarela lica (29,2%), a najmanja je grupacija maloletnih lica (18,6%). Ukupan broj penzionera je 2734 od kojih starosnih 1362, invalidskih 715 i porodičnih 657. Ovi podaci govore da oko 3/4 ostarelog stanovništva ima redovne prihode, što je znatno bolja situacija u odnosu na opštine Pirot i Babušnica. Opština Dimitrovgrad ima 2137 nezaposlenih lica od čega je 1092 (51,1%) žena. Kvalifikaciona struktura nezaposlenih lica: 1018 (47,6%) nekvalifikovanih, 48 (2,2%) polukvalifikovanih, 332 (15,5%) KV radnika, 586 (27,4%) sa srednjom stručnom spremom, 8 (0,4%) VKV radnika, 97 (4,5%) sa višom i 46 (2,1) sa visokom školskom spremom.