Delatnost Centra za socijalni rad određena je i odvijaće se u skladu sa poslovima i zadacima propisanim Zakonom o socijalnoj zaštiti i obezbeđivanju socijalne sigurnosti građana, Zakonom o izmenama i dopunama ovog Zakona, Porodičnim zakonom, Zakonom o prekršajima, Zakonom o izvršenju krivičnih sankcija prema maloeltnicima i Odlukom opštine o sprovođenju socijalne zaštite u delu dodatnih prava u oblasti socijalne zaštite.

Centar za socijalni rad za opštinu Dimitrovgrad svojom delatnošću pokriva područje od 483 km 2 na kome, prema zadnjem popisu, živi 11748 stanovnika, od kojih je oko 6952 u gradu, a preostali žive u seoskim naseljima. Opština ima 4510 domaćinstava, a prosečan broj članova domaćinstva je 2,6. Kada se ovaj podatak uporedi sa podacima iz ranijih popisa stanovništva, uočava se da je uprkos smanjenju broja stanovnika, broj domaćinstava iz godine u godinu rastao. Prema podacima iz popisa 2002. godine ova tendencija je nastavljena, mada je zadnjih godina manje izražena. Zbog loših stambenih i materijalnih prilika mladi često nisu u stanju da zasnivaju posebna domaćinstva, već su prinuđeni da žive u zajedničkim domaćinstvima sa roditeljima. Sve je češća pojava da njihove materijalne prilike, nezaposlenost i drugi faktori koji prate čitvo društvo, odlažu zasnivanje brčanih zajednica mladih ljudi, ili čak i u slučajevima kada se zasnuju zbog ekonomske i stambene zavisnosti od roditelja često dolazi do remećenja odnosa i razvoda braka. Kao posledica pomenutih okolnosti javlja se pad prirodnog priraštaja koji je zadnjih godina konstantno negativan. Zaustavljen je i mehanički priraštaj gradskog stanovništva, jer su sela ostala prazna (skoro bez mladog stanovništva), a istovremeno se 101 lica odselilo iz opštine. Zbog loših ukupnih prilika u društvu, ali i lošeg dugoročnog planiranja u oblasti demografije i poljoprivrede seoska naselja su ostala bez radno sposobnog stanovništva. Masovnim iseljavanjem tokom šestdesetih i sedamdesetih godina, dozvoljeno je da veliki broj nekvalifikovanih radnika dođe u grad i tako izvrši veliki pritisak na gradsku privredu. S druge strane veliki prirodni potencijali u vidu pašnjaka i drugih pogodnosti za razvoj poljoprivrede i stočarstva u planinskom području opštine ostlai su napušteni i neiskorišćeni. U tim selima skoro da je izostalo porodično staranje mladih o ostarelim roditeljima, smanjene su, a u najudaljenijim područjima u toku zimskih meseci i potpuno prekinute saobraćajne komunikacije, zdravstvena zaštita nezadovoljavajuća, jer ne postoje ambulante u tim područjima, loše snabdevanje, a poljoprivredna proizvodnja svedena na potrebe preživljavanja tih starih ljudi. Na drugoj strani, veliki broj radnika u gradu ostao je bez posla, a takođe veliki broj članova porodica korisnika materijalnog obezbeđenja su nezaposlena radno sposobna lica (46,5%). U toku 2006.godine uslovi poslovanja većih preduzeća u Opštini su bili izuzetno loši. Proces transformacije vlasništva je uglavnom završen, ali je situacija u izvesnom broju privatizovanih preduzeća loša, lični dohoci se ne isplaćuju, ili su neredovni i izuzetno niski (prosečna zarada u decembru 2006.godine iznosila je 29.398,00 dinara i to uglavnom zahvaljujući zaradama u vanprivredi). Veliki je broj nezaposlenih lica 2.137 (18,2% od ukupnog broja stanvonika, ili za 188 lica više nego u 2005.godini), a mogućnost zapošljavanja veoma mala. Bela kuga dobija sve veće razmere u ovom području, u toku 2006.godine rođeno je 66 beba, što je u odnosu na 2005.godinu smanjenje za 4,4%. Na drugoj strani, mortalitet je u stalnom porastu, a negativni prirodni priraštaj u 2006.godini iznosio je 108.

II Kretanje broja korisnika i ostvarivanje neposredne socijalne i porodično-pravne zaštite

I u 2007.godinu Centar za socijalni rad ulazi sa dosta nepoznanica sa kojima se susreće i društvo u celini: nezavršena transformacija vlasništva, ekonomska nestabilnost, nezaposlenost, neupošljenost privrednih kapaciteta i dr.Sve pomenute pojave imaju uticaj na ukupnu delatnost Centra, broj korisnika i obim zaštite koji im se može pružiti. Planira se da će ukupan broj korisnika biti povećan, a aktivnost stručne službe će biti usmerena prema kvalitetnijem radu sa korisnicima.

DECA I OMLADINA – u grupaciiji dece i omladine očekuje se povećanje broja korisnika i to u svim kategorijama. Veći rast očekuje se kod kategorije socio-materijalno ugrožene dece i omladine, jer je tendencija povećanja broja korisnika u ovoj grupaciji već duže vreme prisutna. Kod dece ometene u psihofizičkom razvoju, kao i kod dece iz porodica u stanju disfunkcije se takođe očekuje rast broja korisnika, jer će osim novoevidentiranih lica iz ove kategorije, biti rađeno i sa starim korisnicima gde je potrebno uređivati kontakte sa roditeljem kome deca nisu poverena, pružati pomoć u vaspitanju i razvojnim problemima dece i dr. Takođe se očekuje povećanje broja dece bez roditeljskog staranja, jer neki pokazatelji iz prethodne godine ukazuju na opravdanost davanja ovakvih prognoza (uvećan je broj vanbračno rođene dece, roditelja sa asocijalnim ponašanjem i psihičkim obljenjima, broj dece smeštene u hraniteljskim porodicama).

ODRASLI KORISNICI – predstvljaju drugu po brojnosti grupaciju korisnika u Dimitrovgradu (38% od ukupnog broja). Za 2007.godinu se predviđa povećanje broja korisnika u ovoj grupaciji korisnika i to tako što će u kategoriji socio-materijalno ugroženih doći do značajnijeg povećanja broja korisnika, imajući u vidu situaciju do koje je došlo nakon ulaska Bugarske u EU i nemogućnosti mnogih porodica da obezbede svoju egzistenciju putem malograničnog prometa kakav je bio slučaj do sada. Kod odraslih lica iz porodica u stanju disfunkcije će, takođe, biti povećan broj. Kod ostalih kategorija će broj ostati na nivou iz prethodnog perioda. Oblici, mera i usluge zaštite kretaće se srazmerno broju korisnika.

OSTARELA LICA – po učešću starih u ukupnom broju stanovnika opština Dimitrovgrad je u samom vrhu opština sa najvećim brojem ostarelih u Srbiji. Ova konstatacija se ne odnosi na učešće grupacije starih u ukupnom broju korisnika socijalne zaštite, jer je najmanje (12,4%). Ovo u svakom slučaju ne znači da je i problematika vezana za ovu grupaciju najmanje izražena. Čak i u slučajevima kada su ostarela lica materijalno zbrinuta, njihova egzistencija nije rešena, jer im nedostaje porodično staranje. Ovo se posebno odnosi na ostarela lica u selima o čijem nezavidnom položaju je već bilo reči. Problem se donekle može ublažiti preduzimanjem mera na razvijanju vaninstitucionalne zaštite ostarelih lica. Jedan vid ove zaštite je već pružan ostrelim korisnicima materijalnog obezbeđenja bez porodičnog staranja u okviru projekta „Za humanije življenje starih“, a u toku 2007.godine će biti rađeno na realizaciji sličnih projekata.

III Preventivni rad

Postojećom zakonskom regulativnom centrima je data mogućnost da sami programiruju i organizuju prventivne aktivnosti što je u psotojećim društvenim okolnostima posebna odgovornost. Aktuelni društveno-ekonomski trenutak nameće, pre svega, neposrednu zaštitu korisnika, dok se preventiva stavlja u drugi plan. S druge strane, preventivni programi nisu finansijski podržani. Zadnjih godina preventivna aktivnost Centra je zastupljena kroz realizaciju pojedinih projekata, ali preventive u primarnom smislu još uvek nema. Zato će Centar u narednoj godini kroz određene projekte pokrenuti niz preventivnih aktivnosti i uključivati širi krug ljudi, institucija, organizacija, zajednica što će preventivi dati društveni smisao.

U oblasti preventivne delatnosti u radu sa decom i omladinom sa poremećajima u ponašanju, Centar će realizovati akcije sa mesnim zajednicama i školama uz uključivanje svih ostalih subjekata koji rade na prevenciji i suzbijanju vaspitne zapuštenosti i maloletničke delinkvencije (SUP, organi pravosuđa, zdravstva i dr.).

Kod materijalno neobezbeđenih lica koja predstavljaju najbrojniju kategoriju među korisnicima, preventivne aktivnosti dobijaju novi smisao. U uslovima nedostatka sredstava za proširene oblike socijalne zaštite, sužavanje benificija za zdravstvenu zaštitu, plaćanje komunalnih usluga, računa za električnu energiju i dr., skoro je iluzorno govoriti o mogućnostima preventivnog rada u ovoj oblasti. Stanje u ovim oblastima će uglavnom biti regulisano republičkim propisima, pa je zadatak Centra da iznalazi mogućnosti prevencije u opštinskim okvirima. U tom smislu će se vršiti pregovoti sa pojedinim javnim preduzećima u cilju uvođenja benificija za plaćanje komunalnih usluga, vodiće se računa o racionalnom raspoređivanju onih sredstava koja Centar dobija od opštine za dodatne oblike socijalne zaštite iznalaziće se mogućnosti za zapošljavanje radno sposobnih korisnika MO na sezonskim poslovima.

U zaštiti dece bez roditeljskog staranja dalje će posebno mesto zauzimati implementacija projekta Ministarstva na afirmaciji porodičnog smeštaja kao celishodnijeg oblika zaštite ove dece od smeštaja u ustanovu socijalne zaštite. U tom smislu će veći broj porodica biti obuhvaćen stručnom obukom za bavljenje hraniteljstvom koje će Centar realizovati tokom godine.

IV Savetodavni rad

U cilju razvijanja preventivnog delovanja u porodično pravnoj zaštiti neophodno je formirati savetovalište za brak i porodicu, jer je potreba za ovakvim vidom pružanja pomoći sve veća. Ovo tim pre, jer se u zadnje vreme sve veći broj mladih bračnih parova već u prvim godinama braka odlučuje na podnošenje tužbe za razvod. Iz ovog razloga je potrebno preduzeti i u školama određene preventivne aktivnosti vezane za pripremanje mladih u donošenju ovako važne životne odluke.

V ANALITIČKO-ISTRAŽIVAČKI RAD

Ovu funkciju Centar će realizovati preko ustrojene evidencije o korisnicima usluga, preko neposrednog praćenja svih kategorija korisnika, preko izveštavanja kao i statističkih podataka i pokazatelja koje daju druge institucije i organizacije, a koji su od značaja za oblast socijalne zaštite. Težište socijalne zaštite u najširem smislu reči je pružati pomoć pojedincu do te mere da on sam bude sposoban da sebi pruži pomoć. Osim pružanja pomoći pojedincu, cilj je sprečiti nastajanje socijalnih problema i pojavu građana u stanju socijalne potrebe. Da bi se delovalo na sprečavanje širenja pojava neophodno je o određenoj pojavi stvoriti što veći fond znanja koja omogućavaju bolje i uspešnije delovanje društvene prakse.

U okviru analitičke delatnosti planiraju se sledeće aktivnosti:

•  izrada godišnjeg izveštaja o radu,

•  izrada skraćene verzije Izveštaja o radu za potrebe opštine,

•  izrada godišnjeg programa rada,

•  izrada godišnjeg programa rada u delu proširenih oblika zaštite,

•  izrada godišnjeg statističkog izveštaja o maloletnim i punoletnim korisnicima socijalne zaštite,

•  izrada godišnjeg izveštaja o praćenju predmeta u upravnom postupku,

•  individualni godišnji i mesečni programi rada stručnih radnika,

•  godišnji i periodični izveštaji i programi stručnih timova,

•  izrada periodičnih izveštaja iz oblasti proširene socijalne zaštite,

•  analiza – pomoć u kući kao vid zadovoljavanja potreba ostarelog stanovništva u opštini Dimitrovgrad.

VI FINANSIRANjE SOCIJALNE ZAŠTITE IZ BUDžETA OPŠTINE

Za finansiranje socijalne zaštite iz budžeta opštine Centar za socijalni rad je uradio poseban program rada za dodatna prava u oblasti socijalne zaštite. U njemu je na bazi realizovanih zadataka sačinjen program rada za 2007.godinu sa predlogom finansijskih sredstava koja bi pratila realizaciju pojedinih zadataka iz ove oblasti. Tako je od SO Dimitrovgrad zatraženo 3.113.499,00 dinara. Izrada dopune Odluke o socijalnoj zaštiti se takođe planira a njome će biti regulisano učešće opštine u troškovima smeštaja korisnika u prihvatne stanice i prihvatilišta, pravo na prevoz, besplatnu užinu i udžbenike dece korisnika MO na školskom uzrastu, pravo na rešavanje stambenih potreba korisnika.

VII USLOVI ZA REALIZACIJU DELATNOSTI

Uslovi rada Centra su zadovoljavajući s obzirom na broj prostorija, a i njihovu opremljenost. U 4 radne prostorije rade 8 radnika. Prostorije su adekvatno opremljene odgovarajućim nameštajem, a Centar ima dva nova računara. Značajnu pomoć u obezbeđivanju ovakvih uslova rada Centru je pružila Opština, nakon osnivanja opštinskog Centra. Jedini problem u radu predstavlja nedostatak vozila koje je neophodno za uspešnu realizaciju radnih zadataka.

VIII ZAKLjUČNO RAZMATRANjE

Planiranje u oblasti socijalne zaštite je vrlo neizvesno, jer je praksa u nizu prethodnih godina pokazala da je realizacija mnogih planiranih aktivnosti izostala. S druge strane, dolazilo je do novih pojava koje nisu mogle ni da se naslute u momentu izrade planova. Takođe, usled izmena zaknske regulative, nije moguće tačno predvideti sve posledice. Jedan od prioriternih zadataka socijalne zaštite biće ulaganje napora na održavanju i poboljšavanju nivoa socijalne sigurnosti i smanjenju broja korisnika, posebno među radno sposobnim stanovništvom. Činiće se napori da skupština opštine blagovremeno i u skladu sa usvojenim programom za proširene oblike zaštite obezbeđuje sredstva kako za prava korisnika, tako i za rad stručne službe.